Zegelstempels en zegelringen uit Zeeuwse bodem – Henk Hendrikse
Dit rijk geïllustreerde boek laat zien wat oude zegelstempels en zegelringen ons kunnen vertellen over het leven in Zeeland vanaf de middeleeuwen tot en met de 19e eeuw. Aan de hand van bijzondere bodemvondsten wordt duidelijk wie zegels gebruikte, welke afbeeldingen en opschriften erop voorkwamen en welke functie zij hadden bij het bekrachtigen van documenten, het afsluiten van brieven en het herkenbaar maken van de identiteit van de eigenaar.
Het boek werd geschreven door archeoloog Henk Hendrikse en verscheen in 2003 bij Uitgeverij Aprilis. Het kwam tot stand op basis van jarenlang onderzoek en documentatiewerk door de Werkgroep Metaalvondsten Zeeland (WMZ). Deze werkgroep registreerde vele honderden zegelstempels en zegelringen die voornamelijk met behulp van metaaldetectors in de Zeeuwse bodem waren gevonden.
Uit deze omvangrijke verzameling werden ongeveer honderd bijzondere en goed bewaarde exemplaren geselecteerd. De vondsten dateren uit de 13e tot en met de 19e eeuw en geven samen een overzicht van de ontwikkeling, vormgeving en het gebruik van zegelstempels door de eeuwen heen.
Geschiedenis en gebruik van zegels
Het boek beschrijft hoe het gebruik van geschreven documenten in de middeleeuwen toenam en hoe zegels daarbij een belangrijke rol gingen spelen. Een zegel kon dienen als herkenningsteken, als bevestiging van de echtheid van een document en als middel om een brief of oorkonde af te sluiten.
Zegelstempels werden gebruikt door uiteenlopende groepen, waaronder edelen, geestelijken, bestuurders, kooplieden, ambachtslieden en andere burgers. De uitvoering, het gebruikte materiaal en de voorstelling op het zegel konden iets zeggen over de functie, achtergrond of maatschappelijke positie van de eigenaar.
Afbeeldingen en inscripties
Veel aandacht wordt besteed aan de voorstellingen en teksten op de zegels. Zo komen onder meer aan bod:
- Wapenschilden, monogrammen en persoonlijke merktekens;
- Symbolen die verwijzen naar een naam, beroep of functie;
- Religieuze voorstellingen, heiligen en dieren;
- Latijnse en Middelnederlandse inscripties.
De teksten werden in spiegelbeeld in het stempel gegraveerd, zodat zij in de zegelafdruk leesbaar verschenen. Veel omschriften beginnen met de letter S, een afkorting van het Latijnse *sigillum*, oftewel “zegel van”.
Uitgebreide vondstencatalogus
Het belangrijkste gedeelte van het boek bestaat uit een uitvoerig geïllustreerde catalogus van de geselecteerde vondsten. De voorwerpen worden beschreven aan de hand van onder meer hun datering, materiaal, afmetingen, vorm, voorstelling, inscriptie en vindplaats. Foto’s van de zegelstempels worden aangevuld met afbeeldingen van de bijbehorende zegelafdrukken, waardoor de vaak moeilijk leesbare voorstellingen en teksten goed zichtbaar worden.
Met meer dan 250 kleurenfoto’s biedt het boek een bijzonder overzicht van een weinig bekende groep archeologische bodemvondsten. Het laat tevens zien hoe belangrijk een zorgvuldige registratie van detectorvondsten is. Wanneer vondsten met hun vindplaats en archeologische context worden vastgelegd, vormen zij gezamenlijk een waardevolle bron voor de geschiedenis van Zeeland en zijn vroegere bewoners.
Een interessant en rijk geïllustreerd naslagwerk voor verzamelaars, archeologen, detectorzoekers en iedereen met belangstelling voor zegelkunde, heraldiek en de geschiedenis van Zeeland.
Uitvoering: gebonden hardcover
Uitgever: Aprilis, Zaltbommel
Jaar: 2003
Omvang: 144 pagina’s
ISBN: 978-90-5994-013-0
Conditie: nieuw
Seal Matrices and Signet Rings from the Soil of Zeeland – Henk Hendrikse
This richly illustrated book explores what historic seal matrices and signet rings can reveal about life in Zeeland from the Middle Ages through to the 19th century. Drawing on remarkable archaeological finds, it explains who used seals, which images and inscriptions appeared on them, and the functions they served in authenticating documents, securing letters and expressing the identity of their owners.
The book was written by archaeologist Henk Hendrikse and published in 2003 by Aprilis. It was based on many years of research and documentation carried out by the Werkgroep Metaalvondsten Zeeland, or Zeeland Metal Finds Working Group. The group recorded several hundred seal matrices and signet rings, most of which had been discovered in the soil of Zeeland with the aid of metal detectors.
Approximately one hundred particularly noteworthy and well-preserved examples were selected from this extensive collection. Dating from the 13th to the 19th century, the objects together provide an overview of the development, design and use of seal matrices over the centuries.
The history and use of seals
The book explains how the use of written documents increased during the Middle Ages and how seals consequently came to play an important role. A seal could serve as a personal mark of identification, confirm the authenticity of a document, and secure a letter or charter.
Seal matrices were used by a wide range of people, including noblemen, members of the clergy, officials, merchants, craftsmen and other citizens. Their design, material and imagery could provide information about the occupation, background or social position of the owner.
Images and inscriptions
Considerable attention is devoted to the images and inscriptions found on the seals. These include:
- Coats of arms, monograms and personal marks;
- Symbols referring to a name, occupation or official role;
- Religious imagery, saints and animals;
- Latin and Middle Dutch inscriptions.
The inscriptions were engraved in reverse on the matrix so that they would appear correctly in the resulting seal impression. Many inscriptions begin with the letter S, an abbreviation of the Latin word *sigillum*, meaning “seal of”.
Extensive catalogue of finds
The principal section of the book consists of a comprehensively illustrated catalogue of the selected finds. The objects are described according to their date, material, dimensions, shape, imagery, inscription and findspot. Photographs of the seal matrices are accompanied by images of their corresponding impressions, allowing details and inscriptions that can be difficult to recognise on the original objects to be seen more clearly.
With more than 250 colour photographs, the book offers an exceptional overview of a relatively little-known category of archaeological finds. It also demonstrates the importance of carefully recording objects discovered by metal detectorists. When finds are documented together with their findspot and archaeological context, they collectively form a valuable source of information about the history of Zeeland and its former inhabitants.
An interesting and richly illustrated reference work for collectors, archaeologists, metal detectorists and anyone with an interest in sigillography, heraldry and the history of Zeeland.
Format: hardback
Publisher: Aprilis, Zaltbommel
Year: 2003
Length: 144 pages
ISBN: 978-90-5994-013-0
Condition: new (unused)
